ХООЛ ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ХООЛНЫ ЦЭС БОЛОВСРУУЛАХ, ТАВИГДАХ ШААРДЛАГА

ХООЛ ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ХООЛНЫ ЦЭС БОЛОВСРУУЛАХ, ТАВИГДАХ  ШААРДЛАГА

 
ШУТИС-ийн докторант . Ш.Эрдэнэхүү ,

 ШУТИС, КтМС, Маркетинг үйл ажиллагааны удирдлагын профессорын баг,

“Гүн-Шим” Академи

 

Web site. www.gunshim.mn                                            E-mail : waiter_erka@ yahoo.com

 

                Хураангуй

 

Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний байгууллагын нийгэмд гүйцэтгэж байгаа үүрэг, ач холбогдол, цар хүрээг үйлчлүүлэгч, олон нийтэд илтгэн харуулдаг маркетингийн үндсэн гол хэрэгсэл бол тухайн байгууллагын Хоолны цэс байдаг. Энэхүү  Хоолны цэс нь  үйлдвэрлэж, үйлчилж байгаа бараа бүтээгдэхүүний нэр төрөл, Зах зээлд санал болгож байгаа үнэ, хэмжээг  илтгэн харуулдаг  техникийн баримт бичиг болдог. Тиймээс энэхүү техникийн баримт бичиг, зар сурталчилгааны үндсэн хэрэгсэл болсон хоолны цэсийг зохиох, боловсруулах, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх үйл ажиллагаа нь нарийн зохион байгуулалт, төлөвлөлт, хяналт шаардсан үйл ажиллагаа болдог тул түүнийг манай бизнес эрхлэгч, хоол үйлдвэрлэгч хэн бүхэнд зориулж энэхүү байгууллагын хэмжээнд заавал мөрдөх стандартыг боловсруулан зөвлөмж болгон хүргэж байна.   

Түлхүүр үг.  Чанар, стандарт, дараалал, тавигдах шаардлага, сургалт,

Удиртгал.

ХООЛНЫ ЦЭС

Хоолоор үйлчлэх үйлчилгээний эхний алхам нь зочинд  хоолны цэс (menu) танилцуулж захиалга авахаас эхлэдэг тул  цэс нь загвар сайтай, цэгцтэй, ойлгомжтой, зайлшгүй байх ёстой мэдээллийг өөртөө бүрэн агуулсан байх шаардлагатай.  Иймээс зоогийн газарт ирсэн зочны хувьд хоолны цэс нь санал болгох хоолны  жагсаалт  төдий зүйл биш бөгөөд  танай байгууллагын  хоол үйлчилгээний  туршлагыг тань  олон нийтэд илэрхийлж байдаг зар сурталчилгааны үндсэн хэрэгсэл юм.

Тэгвэл  менежерүүдийн хувьд цэс нь байгууллагын маркетинг, худалдааны гол хэрэгсэл болдог төдийгүй зорилтот зах зээлдээ ямар хоол бүтээгдэхүүн санал болгох, хэрхэн үйлчлэх, ажилчдын мэдлэг, ур чадвар ямар түвшинд байх ёстой зэрэг олон хүчин зүйлийг тодорхойлдог менежментийн  үндэс  юм.


Иймээс хоолны цэс нь хоолны газрын бүх хэсэгт нөлөөлдөг зангилаа хүчин зүйл болдог тул эдгээрийг хоолны цэсний маркетингийн хольц гэж нэрлэдэг. Түүнчлэн хоолны цэс нь нэг талаас хоолны газрын үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хэрэгцээт түүхий эд, бараа  материалын хэрэгцээг тодорхойлох, нэр төрлийг нь тогтоож худалдан авах,  бэлтгэн нийлүүлэхэд   маш чухал  үндэс суурь болдог бол нөгөө талаас  бүх л зочин цэстэй танилцдаг учир менежерүүд цэсийг зөв мэдээлэл дамжуулж байгаа эсэхийг  байнга нягталж байх шаардлагатай. Иймээс цэсний зохиомж нь байгууллага болон зочинд ижил тэнцүү ойлголт, мэдээлэл өгдөг. Хэрэв байгууллагын менежерүүд норсон, бохирдсон цэс хүнд өгөхийг зөвшөөрч байвал  байгууллагын бусад хэсэгт хэр зэрэг анхаардаг байх билээ? Иймээс Хоолны цэсийг тухайн зоогийн газрын ахлах тогооч зохиож, үнэ зохиогч үнийг хянаж, зоогийн газрын менежер баталж мөрддөг.

Бүх загварын цэс доорх үндсэн санааг  зайлшгүй агуулсан байх шаардлагатай.

Үүнд:

    — Хоолны цэс нь тухайн өдөр үйлдвэрлэн борлуулж байгаа бүтээгдэхүүний нэр төрөл, орц норм, түүнийг олгох дараалал, худалдан борлуулах үнэ  зэргийг илэрхийлсэн маркетингийн үзэл баримтлалын техникийн баримт бичиг мөн.
    Хоолны газрын үйлчилгээ MNS 4946:2005 стандартын шаардлагыг бүрэн хангаж, Монгол улсад мөрдөгдөж байгаа  холбогдох хууль тогтоомжийн заалтай уялдсан байна.
    Хоолны цэс нь жилд 4 удаа өөрчлөгдөж, шинэчлэгдэнэ.
    Хоолны цэсийг  өөрчлөх, шинэчлэх ажиллагааг зохион байгуулахдаа  зорилтот бүлгээс авсан судалгаа, материал түүхий эдийн хангалт,  нийлүүлэлтийн  үнийн судалгаа, техникийн боломж, ажиллах хүчний чадамж, хүрэлцээг  зайлшгүй харгалзаж үзнэ.
    Хоолны цэсийг шинэчлэх, сайжруулах ажлыг тогтоосон хугацаанаас 30-аас  доошгүй хоногийн өмнө эхэлж, энэхүү стандартын холбогдох заалтуудыг мөрдөж ажиллах ба тогтоосон хугацаанд  дуусгаж үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд нэвтрүүлсэн байна.
    Хоолны цэсэнд байршсан хоол, бүтээгдэхүүн тус бүр “Технологийн карт“ тай байх ба “технологийн карт” нь байгууллагын хэмжээний  үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чанарын хяналтын мөрдөлт, харилцааг зохицуулах техникийн баримт бичиг мөн.  

 Цэс боловсруулах , түүнд тавигдах  шаардлага:

1.  Үйлдвэрлэн борлуулж байгаа хоол, бүтээгдэхүүн тус бүрт батлагдсан  маягтын дагуу бодит баримтанд тулгуурлан “Чанарын шинжилгээ”-ний аргаар судалгаа хийж  хоол бүтээгдэхүүн тус бүрийн үр өгөөжийг санхүүгийн аргаар тодорхойлсны дараа удирдлагын шийдвэрээр  “Хоолны цэс”- д үлдээх, хасах эсэхийг эцэслэн шийдвэрлэнэ.

2. Шинэ хоол, бүтээгдэхүүнийг сонгон шалгаруулж авахдаа зорилтот бүлгээс авсан санал хүсэлт, судалгаа, ижил  үйл ажиллагаа явуулдаг бусад бизнесийн байгууллагатай харьцуулалт хийсэн харьцангуй чанарын шинжилгээний үр дүн, хүний нөөцийн хүрэлцээ, чадамж, мэдлэг туршлага,  түүхий эд материалын олдоц, хангалт нийлүүлэлт, үнийн  өөрчлөлтийн зах зээлийн төлөв байдал, хоол бүтээгдэхүүний шимт тэжээлэг байдлын тэнцвэртэй байдал, зэрэг хүчин зүйлүүд дээр тулгуурлан сонголт хийнэ

 Технологийн карт боловсруулах:

    1.      Байгууллагын нэр:  карт эзэмшигч байгууллагын нэр.

2.      Бичилт хийсэн албан тушаалтан: Ерөнхий технологич.

3.      Хянасан албан тушаалтан : Зөвлөх багш, эсвэл зөвлөх тогооч.

4.      Бүтээгдэхүүний нэр: гарц тус бүрийн нэршил.

5.      Эх үүсвэр: ямар мэдээллийн эх сурвалжаас авсан.

6.      Түүхий эд материалын нэр төрөл: гарцын орцын нэр төрөл.

7.      Нэгжийн бохир жин: анхан шатны боловсруулалт хийгдсэн бэлэн бэлдэцний нэгжийн жин.

8.      Нэгжийн цэвэр жин: гүйцээх боловсруулалт хийгдсэн гарцын үеийн жин.

9.      Технологи ажиллагаа: боловсруулалт хийх ерөнхий заавар.

10.  Бэлэн бүтээгдэхүүний шинж чанар: худалдаанд гаргах үеийн физик, химийн шинж байдал.

11.  Танилцсан албан тушаалтан:  үнэ зохиогч буюу ерөнхий  ня-бо.

12.  Баталсан албан тушаалтан: бичилт бүрэн бэлэн болсны дараа дарга гарын үсэг зурж тамга дарснаар технологийн карт хүчин төгөлдөр болно.

13.  Байгууллагын нэр:   “.....................” ХХК

14.  Картыг баталсан /нэр, албан тушаал /:    Захирал ……………….

15.  Бичилт хийсэн /нэр, албан тушаал/:  Технологич   ………………..

Орц норм, үнэ тогтоох:  

                1. Үнэ зохиох үндэслэл нь батлагдсан нэгжийн технологийн карт мөн,

                2. Худалдан борлуулах нэгжийн үнийг үнэ зохиогч  / ерөнхий ня-бо / зохионо.

                3. Үнэ зохиогчийн зохиосон үнийг дарга батална.

Бүтээгдэхүүн тус бүрт харьцангуй чанарын шинжилгээ хийх:

                    1.       Ашиг бага, борлуулалт муу.

                    2.      Ашиг өндөр , борлуулалт  муу.

                    3.      Ашиг  өндөр, борлуулалт  сайн.

                    4.      Ашиг бага , Борлуулалт  сайн.

 

Сургалт зохион байгуулах

 1. Хоолны цэсэнд  заагдсан гарц тус бүр дээр  үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чиглэлээр батлагдсан хөтөлбөрийн дагуу сургалтыг Хүний нөөцийн албанаас  зохион байгуулна

2. Сургалтыг  онолын болон ур чадварын чиглэлээр зориулалтын анги танхимд эсвэл үйлдвэрлэлийн орчинд байгууллагын  хоолны цэс боловсруулах үйл ажиллагаанд оролцсон албан тушаалтны оролцоотойгоор  зохион байгуулна.

3. Сургалт тус бүрийн эцэст оролцогч нараас батлагдсан  тестээр онолын болон ур чадварын чиглэлээр шалгалт зохион байгуулах ба  шалгалтыг байгууллагын дээд түвшний удирдлага авна.

4. Шалгалтанд 80 %- иас дээш онооны амжилт үзүүлсэн  мэргэжлийн ажилтанг тухайн хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээн дээр ажилуулна.

Хоолны цэс батлах:  

            1. “Хоолны цэс боловсруулах” зайлшгүй мөрдөх стандартын Технологийн үе шатанд баталгаажсан техникийн баримт бичиг  дээр тулгуурлан  эцэслэн батлана.

Үүнд:

            Хүчин төгөлдөр Технологийн карт
     Үнэ зохиосон үндэслэл буюу санхүүгийн албаны гаргасан дүгнэлт,
    Сургалт зохион байгуулсан тайлан,
    Сургалтын эцэст  үйлдвэрлэл, үйлчилгээний ажилчдаас авсан шалгалтын дүнгийн протокол,
    Хяналт шалгалтын албаны ажилтан тус бүрийн гаргасан дүгнэлт
    Бичиглэлийн хэлбэр, хэмжээ
    Зайлшгүй байх нэмэлт мэдээлэл байгаа эсэх  эдгээр болно.
    Батлагдаагүй цэсээр  үйлдвэрлэл, үйлчилгээ зохион байгуулахыг хоригоно.

“Батлагдсан хоолны цэс” гэдэг нь  Тухайн хоолны цэсний эх загвар дээр байгууллагын удирдлага  танилцаж гарын үсэг зурж, тэмдэг дардасаар тэмдэглэгээ хийсэн байхыг хэлнэ.

Хоолны цэс хэвлэх:  

1.      Батлагдсан цэс нь хэвлэх ажиллагааны үндэслэл болно.

Ашигласан ном хэвлэл.

 Ш.Эрдэнэхүү. “Зоогийн газрын үйлчилгээний технологи, чанарын удирдлага” 2013

 

Зохиогчийн тухай.

        

Улс төрийн ажилтан,

                      (Улс төрийн дээд сургууль 1991 он )

Бүтээмжийн  ахисан шатны мэргэжилтэн  ,

                     (Сингапурын Бүтээмж Стандартчиллын  Төв Академи  2005 он)

Зочид буудал, зоогийн газрын менежер,

                     (ХБНГУ-ын ОУ-ын Боловсролын Академи 2004 он)

Удирдахуйн ухааны Хүндэт магистр,

                     (ТИС-ийн КМС 2004 он)

Хүнс судлалын ухааны магистр,

                     (ТИС-ийн ХБТС 2005 он  )

Маркетингийн  удирдлагын ахисан шат

                     ( APO,  FTPI  Тайланд  2006 он )

 

Судлаач, багш Ш.Эрдэнэхүү "Defacto" нэвтрүүлэгт уригдан оролцлоо Defacto нэвтрүүлэгт уригдан оролцож хөтлөгчийн сонирхсон асуултанд хариулж, Монголын ХҮҮ-ний салбарын хэмжээний ололт амжилт, тулгамдаад байгаа зарим асуудлууд, шийдвэрлэх арга замын талаар өөрийн байр сууриа илэрхийллээ.